Rodzaje wytaczarek - jakie wyróżniamy?

Wytaczanie to obróbka skrawaniem polegająca na powiększaniu i wykańczaniu otworów już istniejących - powstałych po wierceniu, odlewaniu albo zużytych w eksploatacji. Pracuje się przy małej głębokości skrawania i małym posuwie roboczym, dzięki czemu wytaczarka koryguje to, czego wiertło skorygować nie potrafi: położenie osi otworu, jego prostoliniowość i okrągłość.

Nazwa wytaczarka obejmuje przy tym maszyny skrajnie różne - od kilkutonowej obrabiarki stacjonarnej do urządzenia, które mechanik wnosi na plac budowy w rękach. Rodzaje wytaczarek porządkujemy więc według kilku niezależnych kryteriów:

Te osie są niezależne - jedna maszyna należy jednocześnie do kilku kategorii. Wytaczarka może być pozioma, płytowa i sterowana numerycznie.

W typowej obróbce przedmiot trafia na stół maszyny. Wytaczarki mobilne odwracają tę zależność: maszynę mocuje się bezpośrednio na obrabianym elemencie, który pozostaje nieruchomy tam, gdzie jest. Pytanie pionowa czy pozioma traci tu sens, bo oś wrzeciona przyjmuje orientację obrabianego otworu. W terminologii branżowej ten sposób obróbki nazywa się line boring.

Wrzeciono osadza się w podporach ustalonych względem obrabianej osi - mocowanych mechanicznie albo przyspawanych do elementu. To etap decydujący o wyniku całej pracy: błąd centrowania przenosi się wprost na oś wytoczonego otworu i nie da się go później nadrobić. Kluczową cechą różnicującą maszyny w tej grupie jest sposób regulacji podpór - czy pozwalają korygować ustawienie po wstępnym zamocowaniu, czy trzeba je demontować.

Zastosowanie: naprawa otworów sworzniowych i gniazd tulei w maszynach budowlanych, rolniczych i leśnych - ramionach i łyżkach koparek, łącznikach ładowarek, siłownikach - oraz w konstrukcjach stalowych. Uzasadnienie jest ekonomiczne: naprawa na miejscu eliminuje demontaż wielkogabarytowego podzespołu i transport do warsztatu.

Najliczniejsza grupa maszyn stacjonarnych. Wrzeciono pracuje w osi poziomej, co jest naturalnym układem dla korpusów, obudów przekładni, kadłubów i wszystkiego, co ma otwory przechodzące przez ściany boczne. Wiór opada swobodnie, a operator ma dobry dostęp do strefy skrawania.

W obrębie wytaczarek poziomych rozróżniamy dwie konstrukcje, i to rozróżnienie ma bezpośredni wpływ na dobór maszyny:

Nazwa jest w praktyce nieostra, bo kryją się pod nią dwa różne układy kinematyczne. W maszynie, którą technolog nazwie wytaczarką pionową, obraca się narzędzie, a przedmiot obrabiany pozostaje nieruchomy - tak pracują pionowe wytaczarko-frezarki i wytaczarki współrzędnościowe. Odwrotnie działa tokarka karuzelowa: to przedmiot obraca się razem ze stołem, a nóż tylko realizuje posuw. Kinematycznie jest to więc toczenie (roztaczanie), nie wytaczanie - mimo że efekt na detalu jest ten sam: dokładny otwór o dużej średnicy.

W codziennej mowie warsztatowej granica się zaciera i o obróbce dużych otworów w pierścieniach, tarczach czy korpusach turbin mówi się po prostu „wytaczanie na karuzelówce". Zamieszania dokłada angielski, w którym vertical boring mill oznacza historycznie właśnie tokarkę karuzelową.

Praktyczny wniosek przy doborze maszyny: nie pytaj o nazwę, pytaj o to, co się obraca. Detal ciężki i niewyważony lepiej znosi obróbkę nieruchomo, narzędziem obrotowym; detal symetryczny obrotowo - na stole karuzelówki.

Chcąc podsumować temat klasyfikacji wytaczarek, trzeba powiedzieć, że nie istnieje jedna lista rodzajów wytaczarek, bo maszyny te dzielimy według kilku niezależnych kryteriów jednocześnie. Ta sama obrabiarka może być pozioma, płytowa i sterowana numerycznie - to nie są kategorie konkurencyjne, a osie opisu.

Chcesz porozmawiać o wytaczarkach mobilnych dla Twojej firmy? Odezwij się do nas